Zosia zapytała mnie przy śniadaniu: „Mamo, stomia co to właściwie jest? Słyszałam to słowo w telewizji.” Przyznam szczerze , przez chwilę nie wiedziałam, od czego zacząć. A przecież to temat, który dotyczy setek tysięcy Polaków. W Polsce żyje ponad 60 000 stomików , czyli osób, które po operacji jelita, pęcherza lub innego narządu mają wyprowadzony na zewnątrz brzucha specjalny otwór. Stomia nie jest chorobą. To rozwiązanie chirurgiczne, które ratuje życie i pozwala normalnie funkcjonować. Może być tymczasowa albo stała, może dotyczyć jelita grubego, cienkiego albo pęcherza moczowego. Brzmi skomplikowanie? Spokojnie. W tym artykule rozłożymy wszystko na czynniki pierwsze, bez medycznego żargonu, za to z konkretnymi odpowiedziami. Dowiecie się, czym dokładnie jest stomia, jak wygląda, jakie są jej rodzaje, jak wygląda codzienna pielęgnacja i , co chyba najważniejsze , jak naprawdę wygląda życie osoby ze stomią. Bo wiedza na ten temat może być potrzebna każdemu z nas. Zaczynamy.
W skrócie:
- ● Stomia to chirurgicznie wytworzony otwór w powłokach brzusznych, przez który treść jelitowa lub mocz są odprowadzane na zewnątrz ciała, z pominięciem naturalnych dróg wydalania.
- ● Wyróżniamy trzy główne rodzaje stomii: kolostomia (jelito grube), ileostomia (jelito cienkie) i urostomia (drogi moczowe).
- ● W Polsce żyje szacunkowo 50 000,60 000 stomików , to więcej niż mieszkańców niejednego polskiego miasta powiatowego.
- ● Stomia może być czasowa (zakładana na kilka tygodni do kilkunastu miesięcy, z możliwością odwrócenia) lub stała (gdy przywrócenie ciągłości przewodu pokarmowego nie jest możliwe).
- ● Niezbędnym elementem codziennego życia stomika jest worek stomijny , specjalny pojemnik przyklejany do skóry wokół stomii, który zbiera wydzielinę.
- ● Stomia nie boli podczas normalnego funkcjonowania , błona śluzowa jelita wyprowadzona na powierzchnię skóry nie posiada receptorów bólowych.
- ● Życie ze stomią jest możliwe i normalne , wiele osób pracuje, uprawia sport, podróżuje i prowadzi pełne życie rodzinne i zawodowe bez większych ograniczeń.
Stomia , co to właściwie jest i dlaczego się ją wykonuje?
Muszę Wam coś opowiedzieć. Kiedy moja koleżanka zadzwoniła do mnie i powiedziała, że jej mama będzie miała wyłonioną stomię, żadna z nas nie wiedziała, co to tak naprawdę znaczy. Słyszałyśmy to słowo gdzieś na korytarzu szpitalnym, może w jakimś serialu medycznym, ale nikt nam nigdy nie wytłumaczył tego po ludzku. Więc wyjaśniam.
Stomia to chirurgicznie wytworzony otwór , po grecku stoma oznacza po prostu „usta” lub „otwór” , w powłokach brzusznych. Przez ten otwór treść jelitowa lub mocz są odprowadzane bezpośrednio na zewnątrz ciała, z pominięciem naturalnego odbytu lub cewki moczowej. Brzmi poważnie? Bo i jest to poważna interwencja. Ale nie taka, która przekreśla normalne życie.
Wizualnie stomia wygląda jak różowoczerwona, wilgotna wypustka błony śluzowej jelita lub moczowodu wychodząca na powierzchnię skóry brzucha. Jej średnica wynosi zazwyczaj od 2 do 5 cm. Może lekko wystawać ponad poziom skóry (tzw. stomia wyniesiona) lub być z nią niemal równa. Oto ważna informacja, którą warto zapamiętać: stomia nie boli. Błona śluzowa jelita nie ma zakończeń nerwowych odpowiedzialnych za odczuwanie bólu , ból może pojawić się wyłącznie w obrębie skóry wokół, gdy jest podrażniona.
Po co w ogóle wykonuje się wyłonienie stomii? Powodów jest kilka i każdy z nich jest medycznie uzasadniony. Najczęstsze to:
- Choroby nowotworowe , przede wszystkim rak jelita grubego i rak pęcherza moczowego, które wymagają usunięcia fragmentu lub całości narządu
- Choroby zapalne jelit , choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego w zaawansowanych stadiach
- Urazy mechaniczne , np. po wypadkach komunikacyjnych
- Wady wrodzone , u dzieci, gdy przewód pokarmowy lub drogi moczowe nie rozwinęły się prawidłowo
W Polsce szacuje się, że ze stomią żyje 50 000,60 000 osób. To naprawdę niemała grupa , i każda z tych osób zasługuje na rzetelną informację oraz wsparcie.
💡 Wskazówka
Stomia nie boli podczas normalnego funkcjonowania , błona śluzowa jelita wyprowadzona na powierzchnię skóry nie posiada receptorów bólowych. Dyskomfort lub ból może pojawić się jedynie przy podrażnieniu skóry wokół stomii, np. gdy treść jelitowa dostanie się pod płytkę stomijną. To ważna informacja, szczególnie dla osób, które dopiero przygotowują się do operacji i obawiają się bólu.
Rodzaje stomii , kolostomia, ileostomia i urostomia
Kolostomia , stomia jelita grubego
Kolostomia to najczęstszy rodzaj stomii , stanowi szacunkowo 50,60% wszystkich stomii wykonywanych w Polsce. Polega na wyłonieniu odcinka jelita grubego, najczęściej esicy (stąd bywa nazywana sigmoidostomią), na powierzchnię skóry brzucha. Lokalizacja? Zazwyczaj lewa strona brzucha, poniżej pępka.
Treść wydalnicza przy kolostomii jest bardziej uformowana niż przy ileostomii , zbliżona konsystencją do normalnego stolca, choć zależy to od tego, jak wysoko na jelicie grubym założono stomię. Im wyżej, tym treść jest bardziej papkowata. Najczęstsze wskazania to rak jelita grubego (zdecydowanie dominuje), uchyłkowatość jelita powikłana perforacją oraz urazy brzucha. Kolostomia może być zarówno czasowa, jak i stała , to zależy od zakresu operacji.
Ileostomia , stomia jelita cienkiego
Ileostomia to wyłonienie końcowego odcinka jelita cienkiego, czyli jelita krętego (łac. ileum). Lokalizuje się ją zazwyczaj po prawej stronie brzucha. Tu pojawia się istotna różnica w porównaniu z kolostomią: treść wydalnicza jest płynna lub półpłynna, bogata w enzymy trawienne, które mogą bardzo agresywnie działać na skórę wokół stomii. Dlatego przy ileostomii pielęgnacja skóry jest absolutnie kluczowa.
Wskazania do ileostomii to przede wszystkim choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego w ciężkich przypadkach oraz rodzinna polipowatość gruczolakowata (stan wymagający usunięcia jelita grubego). Ileostomia bywa zakładana jako stomia ochronna , czasowa, by dać czas na wygojenie się zespolenia niżej w przewodzie pokarmowym. Worek stomijny przy ileostomii wymaga częstszego opróżniania , nawet 4,6 razy dziennie.
Urostomia , stomia moczowa
Urostomia to zupełnie inny mechanizm , tu nie chodzi o treść jelitową, ale o odprowadzanie moczu na zewnątrz ciała, gdy pęcherz moczowy nie może pełnić swojej funkcji. Najczęściej stosowaną techniką jest tzw. konduit jelitowy metodą Brickera , fragment jelita cienkiego służy jako przewód, przez który moczowody odprowadzają mocz do worka stomijnego na brzuchu.
Wskazania do urostomii to głównie rak pęcherza moczowego wymagający cystektomii (usunięcia pęcherza), wady wrodzone układu moczowego oraz uszkodzenia rdzenia kręgowego uniemożliwiające kontrolę oddawania moczu. Worek stomijny przy urostomii musi być opróżniany znacznie częściej niż przy stomii jelitowej , nawet co 2,3 godziny, bo mocz produkowany jest przez organizm nieprzerwanie.
Warto wspomnieć też o rzadszych rodzajach stomii odżywczych: gastrostomia (wyłonienie żołądka, stosowane np. przy trudnościach z połykaniem) i jejunostomia (wyłonienie jelita czczego). Służą do podawania pokarmu bezpośrednio do przewodu pokarmowego, a nie do wydalania , to zupełnie inna funkcja.
| Rodzaj stomii | Lokalizacja | Treść wydalnicza | Najczęstsze wskazania |
|---|---|---|---|
| Kolostomia | Lewa strona brzucha | Uformowana lub papkowata | Rak jelita grubego, uchyłkowatość, urazy |
| Ileostomia | Prawa strona brzucha | Płynna lub półpłynna | Ch. Leśniowskiego-Crohna, WZJG, polipowatość |
| Urostomia | Prawa strona brzucha | Mocz | Rak pęcherza, wady wrodzone, uszkodzenie rdzenia |
Stomia czasowa i stała , czym się różnią?
To jedno z pierwszych pytań, jakie zadają pacjenci przed operacją. Słusznie , różnica między stomią czasową a stałą jest ogromna, zarówno psychologicznie, jak i praktycznie.
Stomia czasowa zakładana jest na określony czas , zazwyczaj od kilku tygodni do kilkunastu miesięcy. Jej celem jest „odciążenie” fragmentu przewodu pokarmowego po operacji, dając mu czas na wygojenie i regenerację. Klasyczny przykład: po resekcji jelita grubego chirurg wykonuje zespolenie, ale żeby je chronić przed treścią kałową w pierwszych tygodniach, zakłada wyżej pętlową stomię ochronną. Gdy gojenie przebiega prawidłowo, stomię można odwrócić (zamknąć) , to kolejna operacja, zazwyczaj mniej rozległa niż pierwsza. Szacuje się, że ok. 30,40% wszystkich stomii ma charakter tymczasowy.
Stomia stała zakładana jest wtedy, gdy przywrócenie ciągłości przewodu pokarmowego lub dróg moczowych nie jest możliwe , np. po całkowitym usunięciu odbytnicy wraz z mięśniem zwieraczem (operacja brzuszno-kroczowa). W takiej sytuacji nie ma do czego „wracać” i stomia pozostaje na zawsze. To trudna informacja do przyjęcia, ale wiele osób ze stomią stałą prowadzi pełne, aktywne życie.
| Cecha | Stomia czasowa | Stomia stała |
|---|---|---|
| Czas trwania | Tygodnie,miesiące | Całe życie |
| Możliwość odwrócenia | Tak , kolejna operacja | Nie |
| Najczęstsze wskazania | Ochrona zespolenia, leczenie powikłań | Usunięcie odbytnicy, rak pęcherza |
| Odsetek stomii | Ok. 30,40% | Ok. 60,70% |
⚠️ Uwaga
Decyzja o tym, czy stomia będzie czasowa czy stała, zależy od wielu czynników medycznych , rodzaju i zaawansowania choroby, lokalizacji zmiany, stanu ogólnego pacjenta i przebiegu operacji. Jest podejmowana indywidualnie przez chirurga, często ostatecznie dopiero w trakcie zabiegu. Warto jednak rozmawiać z lekarzem przed operacją i zadawać pytania , im więcej wiemy, tym lepiej możemy się przygotować psychicznie i praktycznie.
Jak pielęgnować stomię? Higiena i zaopatrzenie stomijne krok po kroku
Powiem Wam szczerze , kiedy pierwszy raz zobaczyłam, jak wygląda zmiana worka stomijnego, byłam przerażona. Myślałam: jak można to robić samodzielnie, każdego dnia, bez strachu? A potem rozmawiałam z osobami, które żyją ze stomią od lat, i każda mówiła to samo: „Po tygodniu to już rutyna, jak mycie zębów.” To naprawdę da się opanować.
Systemy zaopatrzenia stomijnego , co wybrać?
Na rynku dostępne są dwa główne systemy zaopatrzenia stomijnego. System jednoczęściowy to płytka zintegrowana z workiem , jeden element, który przyklejamy do skóry i po prostu wymieniamy w całości. Prostszy, lżejszy, dobry na start, szczególnie dla osób, które dopiero uczą się obsługi stomii.
System dwuczęściowy składa się z osobnej płytki (bariery skórnej) i worka, który do niej dołączamy. Płytka pozostaje na skórze przez 3,5 dni, a worek można wymieniać bez jej odrywania , to zdecydowanie mniej podrażnień i większy komfort skóry. Dla wielu doświadczonych stomików to wybór numer jeden.
| Cecha | System jednoczęściowy | System dwuczęściowy |
|---|---|---|
| Obsługa | Prostsza | Wymaga wprawy |
| Podrażnienie skóry | Większe ryzyko | Mniejsze ryzyko |
| Orientacyjna cena worka | 5,15 zł/szt. | Worek: 5,12 zł, płytka: 20,50 zł |
Cały sprzęt stomijny podlega refundacji NFZ , to ważna informacja, bo miesięczny koszt zaopatrzenia bez refundacji może sięgać kilkuset złotych.
Pielęgnacja skóry wokół stomii
Skóra wokół stomii jest wyjątkowo narażona na podrażnienia. Po pierwsze, ma stały kontakt z treścią jelitową lub moczem, które są agresywne chemicznie. Po drugie, regularne przyklejanie i odklejanie płytki mechanicznie uszkadza naskórek. Dlatego zdrowa skóra wokół stomii to absolutna podstawa dobrego samopoczucia stomika.
Zmiana worka krok po kroku:
- Krok 1: Delikatnie zdejmij stary worek lub płytkę, najlepiej używając sprayu do usuwania przylepca , skóra będzie Ci wdzięczna
- Krok 2: Oczyść skórę wokół stomii ciepłą wodą i łagodnym mydłem bez substancji tłustych (tłuszcz osłabia przyleganie płytki)
- Krok 3: Dokładnie osusz skórę , wilgoć to wróg dobrego przyklejenia
- Krok 4: Oceń stan skóry , zaczerwienienie, odparzenia, wysypka to sygnały do konsultacji z pielęgniarką stomijną
- Krok 5: Dopasuj otwór w płytce , powinien być o 2,3 mm większy niż stomia, nie więcej
- Krok 6: Nałóż pastę uszczelniającą na brzegi otworu, jeśli jest potrzebna, i przyklejaj płytkę od dołu ku górze, dociskając dłonią przez kilkadziesiąt sekund
Do produktów ochronnych, które warto mieć w „stomijnej apteczce”, należą: pasty uszczelniające (wypełniają nierówności skóry), pudry stomijne (osuszają podrażnioną skórę), spraye ochronne tworzące barierę na skórze oraz chusteczki do usuwania przylepca. Worek otwarty przy ileostomii należy opróżniać 3,5 razy dziennie, a całą płytkę wymieniać co 3,5 dni.
Pielęgniarka stomijna to specjalistka, do której warto się zgłosić nie tylko po operacji, ale zawsze gdy pojawią się wątpliwości dotyczące pielęgnacji. Nie czekajcie z wizytą , lepiej zapytać za wcześnie niż za późno.
💬 Porada
Sprzęt stomijny jest refundowany przez NFZ. Miesięczny limit refundacji zależy od rodzaju stomii i wynosi od ok. 270 zł do ponad 600 zł miesięcznie (w zależności od rodzaju stomii i przysługującego limitu). Receptę na zaopatrzenie stomijne może wypisać lekarz POZ, chirurg lub urolog. Warto zapytać pielęgniarkę stomijną o pomoc w dobraniu właściwego zestawu refundowanego , różne marki mają różne właściwości i to, co pasuje jednej osobie, niekoniecznie sprawdzi się u innej.
Powikłania stomii i życie codzienne ze stomią , co warto wiedzieć?
Nie wiem jak Wy, ale ja zawsze myślałam, że stomia to koniec normalnego życia. Że to zamknięcie się w domu, rezygnacja z pracy, z podróży, z wszystkiego, co fajne. A to nieprawda. Ale zanim dojdziemy do tej dobrej części, porozmawiajmy szczerze o powikłaniach , bo wiedza o nich to nie straszenie, tylko przygotowanie.
Wczesne i późne powikłania stomii
Powikłania wczesne pojawiają się w ciągu pierwszych dni lub tygodni po operacji. Należą do nich:
- Krwawienie ze stomii , niewielkie przy kontakcie jest normalne, obfite wymaga pilnej konsultacji
- Martwica stomii , niedokrwienie tkanki, wymaga interwencji chirurgicznej
- Zakażenie rany wokół stomii , zaczerwienienie, obrzęk, wydzielina ropna
- Wciągnięcie stomii , stomia zapada się poniżej poziomu skóry, utrudniając dopasowanie worka
- Wyciek treści jelitowej pod płytkę , skutkuje podrażnieniem skóry
Powikłania późne mogą pojawić się tygodnie, miesiące, a nawet lata po operacji. Najczęstsze to przepuklina przyostomijna , dotyczy szacunkowo 30,50% stomików i polega na uwypukleniu się zawartości jamy brzusznej przez powłoki wokół stomii. Inne to wypadanie stomii, zwężenie stomii utrudniające wydalanie oraz , bardzo częste , podrażnienie skóry wokół stomii, które według danych dotyczy nawet 70% stomików w ciągu życia.
Przy każdym niepokojącym objawie , krwawieniu, bólu, zmianie wyglądu stomii, gorączce , należy bezzwłocznie skontaktować się z pielęgniarką stomijną lub lekarzem. Nie czekajcie „aż samo przejdzie”.
Codzienne życie ze stomią , dieta, sport i relacje
A teraz ta lepsza część. Serio nie wierzyłam, że to możliwe, dopóki nie porozmawiałam z ludźmi, którzy biegają maratony ze stomią, latają na wakacje do Tajlandii i chodzą do pracy jak gdyby nigdy nic. To jest możliwe.
Dieta: W pierwszych tygodniach po operacji obowiązuje dieta lekkostrawna, potem stopniowe rozszerzanie jadłospisu. Produkty, które warto ograniczyć przy stomii jelitowej, to przede wszystkim te wzdymające i zapachowe.
💡 Wskazówka
Produkty, które warto ograniczyć przy stomii jelitowej: kapusta, brokuły, cebula, czosnek, fasola, groch, napoje gazowane, piwo. Mogą powodować nadmierne gazy i nieprzyjemny zapach. Każdy organizm reaguje inaczej , prowadź dziennik żywieniowy przez pierwsze miesiące, żeby zidentyfikować swoje „wyzwalacze”.
Aktywność fizyczna: Po wygojeniu się rany (zazwyczaj ok. 6,8 tygodni) możliwy jest stopniowy powrót do sportu. Przez pierwsze miesiące zaleca się unikanie dźwigania powyżej 5,10 kg, by zmniejszyć ryzyko przepukliny. Dostępne są specjalne pasy ochronne do noszenia podczas aktywności fizycznej.
Podróże: Jak najbardziej możliwe! Worek stomijny i zapasowe zaopatrzenie przewozi się w bagażu podręcznym , warto mieć przy sobie zaświadczenie lekarskie w języku angielskim na wypadek kontroli na lotnisku.
Intymność i relacje: To temat trudny, ale ważny. Wiele par świetnie sobie radzi , kluczowa jest otwarta rozmowa z partnerem. Warto też skorzystać ze wsparcia psychologa lub terapeuty. Polskie Towarzystwo Stomijne prowadzi grupy wsparcia, gdzie można porozmawiać z ludźmi, którzy wiedzą, jak to jest naprawdę.
Najczęściej zadawane pytania o stomię
Stomia co to jest i czy operacja wyłonienia stomii jest bolesna?
Stomia to chirurgicznie wytworzony otwór w powłokach brzusznych, który umożliwia odprowadzanie treści jelitowej lub moczu na zewnątrz ciała, z pominięciem naturalnych dróg wydalania. Sama operacja wyłonienia stomii przeprowadzana jest w znieczuleniu ogólnym, więc pacjent nie odczuwa bólu w jej trakcie. Po zabiegu pojawia się typowy ból pooperacyjny, kontrolowany lekami przeciwbólowymi. Większość pacjentów opisuje dyskomfort jako umiarkowany i ustępujący w ciągu kilku dni. Stomia sama w sobie , już po wygojeniu , nie boli, ponieważ pozbawiona jest zakończeń nerwowych czuciowych.
Jak długo można żyć ze stomią i czy jest ona na zawsze?
Stomia może być czasowa lub stała , wszystko zależy od przyczyny jej wyłonienia i stanu zdrowia pacjenta. Stomia czasowa zakładana jest na okres kilku tygodni do kilku miesięcy, po czym przeprowadza się operację odtwórczą przywracającą ciągłość przewodu pokarmowego. Stomia stała towarzyszy pacjentowi do końca życia, na przykład po usunięciu odbytnicy z powodu raka. Wiele osób żyje ze stomią przez dziesiątki lat, prowadząc aktywne, pełne życie zawodowe, rodzinne i społeczne. Długość życia zależy przede wszystkim od choroby podstawowej, a nie od samej stomii.
Czy stomia jest widoczna pod ubraniem i jak to wygląda na co dzień?
Przy odpowiednio dobranym sprzęcie stomijnym i zwykłym ubraniu stomia jest praktycznie niewidoczna. Worek stomijny leży płasko przy brzuchu i nie tworzy wyraźnych wypukłości pod luźniejszą odzieżą. Wielu stomików nosi normalne jeansy, sukienki czy stroje kąpielowe , istnieją nawet specjalne kostiumy kąpielowe zaprojektowane z myślą o stomikach. Na co dzień wymiana worka zajmuje kilka minut i odbywa się w domowej łazience. Stomicy pracują, podróżują, uprawiają sport. Oczywiście wymaga to pewnego przyzwyczajenia i wypracowania własnej rutyny, ale zdecydowana większość osób adaptuje się sprawnie.
Ile kosztuje zaopatrzenie stomijne i czy NFZ refunduje worki stomijne?
Tak, NFZ refunduje zaopatrzenie stomijne w ramach comiesięcznego limitu. Pacjent z aktualnym zleceniem od lekarza specjalisty lub stomijną pielęgniarką może otrzymać worki, płytki i akcesoria pielęgnacyjne bezpłatnie lub za niewielką dopłatą. Miesięczny limit refundacyjny wynosi od około 270 do ponad 400 zł, w zależności od rodzaju stomii. Produkty wykraczające poza limit pacjent pokrywa samodzielnie , ceny worków stomijnych bez refundacji wahają się od kilku do kilkudziesięciu złotych za sztukę. Warto skonsultować się z pielęgniarką stomijną, która pomoże dobrać optymalny i w pełni refundowany sprzęt.
Czy dziecko może mieć stomię i jak wygląda stomia u dzieci?
Tak, stomia u dzieci zdarza się, choć rzadziej niż u dorosłych. Wyłaniana jest najczęściej z powodu wad wrodzonych układu pokarmowego (np. choroba Hirschsprunga, zarośnięcie odbytu), martwiczego zapalenia jelit u wcześniaków lub urazów. U dzieci stomia bywa częściej czasowa , po leczeniu chirurgicznym i wygojeniu tkanek możliwe jest jej zamknięcie. Sprzęt stomijny dla dzieci jest mniejszy i delikatniejszy, dostosowany do wrażliwej skóry. Rodziny dzieci ze stomią mogą liczyć na wsparcie wyspecjalizowanych pielęgniarek stomijnych oraz grup wsparcia dla rodziców, co znacząco ułatwia codzienną opiekę.
Stomia co to , od czego zacząć, gdy dotyczy Ciebie lub bliskiej osoby?
Powiem Wam szczerze , kiedy zaczęłam zgłębiać temat stomii, myślałam, że to coś odległego, dotyczącego tylko starszych osób po poważnych operacjach. A potem okazało się, że stomia to temat, który powinien znać każdy z nas , bo może dotyczyć kogoś bliskiego, sąsiadki, koleżanki z pracy, a czasem nawet dziecka.
Przypomnijmy najważniejsze fakty. Stomia to chirurgicznie wytworzony otwór w powłokach brzusznych, który odprowadza treść jelitową lub mocz na zewnątrz ciała. Wyróżniamy trzy główne rodzaje: kolostomię (z jelita grubego), ileostomię (z jelita cienkiego) i urostomię (odprowadzającą mocz). Może być czasowa , zakładana na kilka tygodni lub miesięcy , albo stała, towarzysząca pacjentowi przez całe życie.
I tu chcę powiedzieć coś ważnego: stomia to nie wyrok. Tysiące Polaków żyje z nią aktywnie , pracuje, podróżuje, wychowuje dzieci, biega maratony. Tak, naprawdę. To wymaga adaptacji, nowej rutyny i dobrego sprzętu, ale jest absolutnie możliwe.
Jeśli Ty lub ktoś bliski stoi przed operacją wyłonienia stomii albo już po niej , oto konkretne pierwsze kroki, które warto zrobić już teraz:
- 🩺 Porozmawiaj z lekarzem prowadzącym , zapytaj o rodzaj stomii, czas trwania i możliwości odtwórcze.
- 👩⚕️ Skontaktuj się z pielęgniarką stomijną , to specjalistka, która nauczy Cię wszystkiego o pielęgnacji i doborze sprzętu.
- 🤝 Dołącz do grupy wsparcia , Polskie Towarzystwo Stomijne oraz fora internetowe dla stomików to miejsca, gdzie znajdziesz ludzi, którzy rozumieją Twoje pytania i obawy lepiej niż ktokolwiek inny.
Wiedza to pierwszy krok. A pierwszy krok , jak wiadomo , jest zawsze najtrudniejszy. Trzymam za Was kciuki. 🧡
Magda
Magda Wiśniewska
Założycielka Ale Nianie. Przez osiem lat pisała o modzie w Glamour Polska. Mama Zosi (5 lat). Mieszka w Warszawie, weekendy spędza w Mazurach.
do następnej niedzieli, Magda
